De Mandalasschool - interview vorm en leegte

Interview Vorm en Leegte

De eerste boeddhistische school van Nederland gaat in 2011 in Amsterdam van start. Hoe gaat het onderwijs aan een dergelijke school eruit zien? Een gesprek met twee initiatiefnemers.

'Als kinderen de heilzame werking van goedheid ervaren, zullen ze gemotiveerd zijn om zelf zo te handelen.'

Joop Hoek | Tekeningen: Ona Schyvens

Kinderen het beste uit zichzelf naar boven laten halen, dat is wat de initiatiefnemers willen met een boeddhistische school. De school moet jonge mensen afleveren die goed voor zichzelf en anderen zijn en handelen vanuit hun eigen goedheid, de boeddhanatuur. Zo kunnen ze een zinvolle bijdrage leveren aan de samenleving, die daardoor op zijn beurt weer in positieve zin verandert.

UNIVERSELE GOEDHEID

De boodschap van Fia Huizinga en Douwe Hoitsma, initiatiefnemers van het eerste uur, is duidelijk, maar ga er maar aanstaan. Het boeddhisme in Nederland als onderwijsvorm gestalte geven, dat doe je niet in een paar maanden. Als alles naar wens gaat, kunnen de eerste lessen aan de Mandalaschool in augustus 2011 beginnen. Dat is elf jaar nadat de Nederlandse overheid het boeddhisme als levensbeschouwelijke hoofdstroming erkende. Jean Karel Hylkema, onder meer oud-voorzitter van de Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), vond dan ook dat het tijd werd voor regulier boeddhistisch onderwijs. Na een peiling onder boeddhistische sangha's, gemeenschappen van beoefenaren, in ons land vormde hij een initiatiefgroep die naast Huizinga en Hoitsma bestaat uit Richard Sussenbach, Helen Roeten en Mirjam Schenk. En daar zitten we dan, midden februari, op de bovenste etage van het woonhuis van Hoitsma met uitzicht op een oer-Hollands landschap om te praten over een boeddhistische school. Welke richting gaat het worden? Hoitsma, zelf leraar aan een basisschool: 'We houden het zo algemeen mogelijk.We gaan uit van de universele boeddhistische goedheid en leer. We willen kinderen die leer laten ervaren in de zin van welbevinden. Hetgaat erom dat ze zich goed voelen op school waardoor ze beter leren of mogelijk zelfs beter presteren. Ook het ontwikkelen van zelfvertrouwen is belangrijk, het gevoel dat het goed is wie je bent en wat je kan. We willen kinderen afleveren die goed met zichzelf en anderen om kunnen gaan. Als kinderen de heilzame werking van goedheid ervaren, zullen ze ook meer gemotiveerd zijn om zelf zo te handelen.'

'Het unieke van onze school is dat we daar bijzondere methoden voor gebruiken zoals meditaties in de vorm van bewegingsoefeningen, mantra's, visualisaties, ademhalingsoefeningen. En natuurlijk gebruiken we de zes specifieke boeddhistische vaardigheden, de zes paramita's: vrijgevigheid, geduld, discipline, ijver, concentratie en wijsheid.Daarnaast is ons onderwijs gebaseerd op de vier hartskwaliteiten: liefdevolle vriendelijkheid, mededogen, blijdschap en gelijkmoedigheid. Als ik als leerkracht met kinderen over aardig zijn praat, kom ik vaak op deze kwaliteiten uit. Met gelijkmoedigheid wordt het begrip voor jezelf en de ander groter. We willen een school zijn waar hoofd, hart en handen gelijkmatig ontwikkeld worden, met het accent op het hart. De bestaande scholen zijn erg gericht op cognitieve ontwikkeling. Wij willen de kinderen ook andere kwaliteiten meegeven, die belangrijk zijnvoor hun latere ontwikkeling.’

LEVENSSTIJL

Fia Huizinga: 'Onze school moet een echte gemeenschap worden, waarin we samen dingen doen en opbouwen. Er is bij sommige mensen twijfel of leerlingen van de boeddhistische school maatschappelijk goed mee kunnen komen als ze van onze school afkomen. Alsof ze bijzonder kwetsbare mensen zouden worden. Het is juist onze bedoeling de leerlingen meer in balans te brengen, zodat ze meer sturing kunnen geven aan hun leven. We doen het boeddhisme er ook niet een beetje bij; niet een beetje spiritualiteit of oh, ja, ook nog iets doen aan meditatie. De boeddhistische leer is de basis, zonder dat het drammerig wordt. Het wordt tussen en in de lessen gemengd. Voor de kleinsten is het voldoende om af en toe even stil te zijn. Met oudere kinderen kun je natuurlijk veel meer. Het hangt ook van hun interesse af. Het boeddhisme is geen vak. De kinderen bij ons op school leren gewoon rekenen, lezen en schrijven. Maar we voegen wat toe. In de huidige maatschappij gaat het om de beste presteerders. Wij willen dienstbaarheid ontwikkelen. Dan maakt het niet uit of je kunstenaar,vuilophaler of wat dan ook wordt. Als dienstbaarheid je parool is, kun je het huidige hiërarchische systeem ontvluchten. Dan kan iedereen op zijn eigen wijze een bijdrage leveren aan de samenleving. Wij hopen ook dat de school een positieve uitstraling heeft op de omgeving.’

Amsterdam is als locatie voor de Mandalaschool gekozen, omdat daar de meeste boeddhisten wonen en daardoor de kans van slagen daar dus het grootst is. Een onderzoek door een onafhankelijk bureau moet binnen een paar maanden uitwijzen of er voldoende ouders belang stelling hebben hun kinderen naar een boeddhistische school te sturen. Begin 2009 wordt bij de gemeente Amsterdam de aanvraag ingediend. Omdat er geen vergelijkbare scholen zijn, zal de gemeente de aanvraag vermoedelijk afwijzen en zal de initiatiefgroep aan moeten kloppen bij het ministerie van onderwijs, verwacht Hoitsma. Die zal op zijn beurt dan weer gaan overleggen met de gemeente Amsterdam. Vandaar dat het nog wel even kan duren voor de school haar deuren opent.

Overigens hoeven ouders noch leerkrachten boeddhist te zijn om op de school les te geven of les te volgen. Ze moeten wel affiniteit met het boeddhisme hebben. Hoitsma. 'De kwaliteit van de leraren moet hoog zijn. Ze zijn immers rolmodel voor de school als geheel. Als we het op school over liefdevolle vriendelijkheid hebben, moeten ze in staat zijn die zelf uit te stralen en te ontwikkelen.'

De school doet meer dan alleen lesgeven, ze wil ook een bepaalde levensstijl uitdragen. Huizinga: 'We willen de kinderen die overblijven goed voedsel aanbieden. Ook willen we aandacht voor de wijze van vervoer van en naar de school. De kinderen komen uit een grote regio:

Over vervolgonderwijs heeft de initiatiefgroep nog niet nagedacht. Ze heeft voorlopig de handen vol aan de oprichting van de Mandalaschool.

Meer informatie: www.mandalaschool.nl

Joop Hoek is journalist en medewerker van Vorm & Leegte.
© 2008 Joop Hoek & Ona Schyvens
met toestemming overgenomen uit: VORM & LEEGTE, Lente 2008

< Vorige		Volgende >